نقش بهداشت خواب در کیفیت زندگی 

 نقش بهداشت خواب در کیفیت زندگی 

نقش بهداشت خواب در کیفیت زندگی

انسان در کنار آب، غذا و هوا به خواب کافی نیاز دارد. از آنجایی که رعایت بهداشت خواب موجب سلامتی جسمی و روحی می‌شود، بسیار مهم است که شما در طول شبانه روز خواب با کیفیتی داشته باشید. طبیعی است که اگر شب خوب بخوابید، در طول روز انرژی بیشتری برای فعالیت‌های روزمره خود دارید.

با این حال اصول و نکاتی درباره بهداشت و سلامت خواب وجود دارد که رعایت آن‌ها به شما کمک می‌کند نه تنها خواب با کیفیتی را تجربه کنید، بلکه زندگی سالم‌تری داشته باشید.

منظور از بهداشت خواب چیست؟

برخی از عادات و رفتارها وجود دارد که می‌تواند باعث بی خوابی یا افت کیفیت خواب شما شود. این در حالی است که رعایت اصول بهداشت خواب موجب افزایش سلامت جسمی و روحی می‌گردد. برای بهبود کیفیت آن، ابتدا لازم است که موانع بهداشت خواب را بشناسید تا با برطرف کردن آن‌ها به سلامت خود کمک کنید.

نقش خواب با کیفیت در سلامت انسان

  • روحیه فردی و حافظه فرد تقویت می‌شود.
  • سیستم ایمنی بدن مقاوم‌تر خواهد شد.
  • کاهش خطر ابتلا به بیماری‌هایی مثل دیابت، فشار خون و بیماری قلبی
  • هورمون رشد و هورمون جنسی افزایش می‌یابد.
  • وزن ایده آل شما حفظ می‌شود.

زمانی که می‌خوابید، مغز همچنان به فعالیت‌های خود ادامه می‌دهد. به همین دلیل است که خواب بهتر می‌تواند به حس و حال شما در طول روز کمک کند.

نشانه‌های کاهش کیفیت خواب

اگر در طول روز احساس خواب آلودگی و خستگی دارید، احتمالا بهداشت و سلامت خواب شما دچار مشکل شده است. به همین دلیل لازم است که روند فعالیت‌ها و خواب روزانه خود را بررسی کنید تا متوجه شوید که علت بی خوابی شما چیست.

اهمیت بهداشت خواب یک مسئله جدی است، تا جایی که کاهش کیفیت آن می‌تواند باعث مشکلاتی مثل افسردگی، اضطراب در طول روز، ناراحتی و خستگی کند.

مهم‌ترین علائم ناشی از کاهش کیفیت خواب شامل این موارد است:

  • چرت زدن مداوم در طول روز
  • صبح‌ها از خواب به سختی بلند می‌شوید
  • تمرکز شما در طول روز از دست می‌رود

در چنین شرایطی پیشنهاد می‌شود حتما با یک پزشک مشاور و روانشناس مشورت کنید تا به شما کمک کند. با این حال بهتر است که علت کم خوابی خود را بشناسید.

بررسی دلایل بی خوابی

علت‌های متفاوتی وجود دارد که می‌تواند موجب کاهش کیفیت بهداشت خواب شما شود. با این حال مهم‌ترین علت‌های بی خوابی و کمبود خواب می‌تواند ناشی از عوامل زیر باشد:

۱. خواب نامنظم

یکی از اصلی‌ترین موارد این است که شما الگوی مشخصی برای خوابیدن خود در نظر ندارید. بدن شما نیاز دارد که خود را با موقعیت زمانی تطبیق دهد، اما خوابیدن نامنظم در طول هفته می‌تواند باعث بی خوابی شود. عواملی مثل شب کاری و یا جت زدگی (بی خوابی به دلیل مسافرت هوایی) نیز در این مسئله تاثیرگذار خواهند بود.

۲. استرس و اضطراب در طول روز

اکثر افراد به دلیل استرس‌هایی که در طول روز با خود حمل می‌کنند و حتی آن را به رختخواب می‌برند، از کم خوابی رنج می‌برند. مواردی مثل تنش‌های روزانه، درگیری با افکار گذشته، فکر کردن به آینده، مسئولیت زیاد و مواردی از این دست می‌تواند باعث کاهش کیفیت خواب و یا بیدار شدن در طول شب شود.

در صورتی که چند شب متوالی و یا چندین ماه است که این اتفاق را تجربه می‌کنید، بهتر است برای مدیریت آن از یک پزشک روانشناس کمک بگیرید.

نقش استرس در بهداشت خواب

۳. مشکلات روانی

گاهی مواردی مثل افسردگی، استرس زیاد و یا مسائلی مثل اختلال دو قطبی می‌تواند باعث افت کیفیت خواب شود. درگیری افراد با این اختلالات موجب بیش انگیختگی مغز می‌شود. در نتیجه نظم خواب دچار مشکل می‌شود و همین مسئله می‌تواند مشکلات روانی را تشدید کند. به همین دلیل درمان در این شرایط بسیار اهمیت دارد.

۴. عادت‌های ناسالم در زندگی

سبک زندگی نامناسب می‌تواند باعث بی خوابی شود. برخی از عادات و رفتارهایی که باعث تشدید بی خوابی می‌شود، شامل موارد زیر است:

  • اگر شغل شما به شکلی است که شیفتی کار می‌کنید و یا شب کار هستید، ممکن است تغییر ساعت کار کردن و خوابیدن، بهداشت خواب شما را تحت تاثیر قرار دهد.
  • در شرایطی که تا دیر وقت عادت به استفاده از دستگاه‌های الکترونیکی مثل لپ تاپ یا تلفن همراه دارید، ممکن است در طول شب بی خواب شوید.
  • اگر از تختخواب برای انجام کارهایی مثل غذا خوردن و یا انجام فعالیت‌های روزانه خود استفاده می‌کنید، احتمالا خواب با کیفیتی را تجربه نخواهید کرد.
  • چنانچه عادت به خوردن غذاهای سنگین و چرب در ساعات انتهایی شب داشته باشید، بهداشت و سلامت خواب شما دچار اختلال می‌شود.
  • در این میان عادت به مصرف نوشیدنی‌های الکلی، کافئین بیش از حد و یا مصرف سیگار می‌تواند موجب تشدید بی خوابی شود.بیماری‌های جسمی

۵. بیماری‌های جسمی

اغلب بیماری‌های جسمی با درد همراه هستند و همین مسئله باعث می‌شود که فرد نتواند هنگام خوابیدن احساس آرامش داشته باشد. بیماری‌های مثل دیابت، مشکلات تنفسی و بیماری‌های عصبی در این دسته قرار می‌گیرند.

مهم‌ترین عوارض کم خوابی چیست؟

همانطور که به آن اشاره کردیم، برای حفظ سلامتی بدن نمی‌توان از اهمیت بهداشت خواب غافل شد. کم خوابی می‌تواند بر روی ذهن و جسم شما تاثیر بگذارد.

کمبود خواب باعث مشکلات روحی مثل استرس، تنش، افسردگی، حساسیت بیشتر و مواردی از این دست می‌شود. از نظر جسمی نیز ممکن است با افزایش فشار خون، اضافه وزن بیش از حد، بیماری‌های قلب و عروق، بیماری‌های مربوط به سیستم کلیوی، دیابت و مواردی از این دست مواجه شوید.

چگونه می‌توانیم به بهبود کیفیت خواب خود کمک کنیم؟

برای برطرف کردن مشکلات کم خوابی و افزایش کیفیت خواب، بهتر است فعالیت‌های فیزیکی و ذهنی خود را در طول روز مدیریت کنید. به عبارت بهتر با برنامه ریزی درست می‌توانید چرخه خواب خود را تنظیم کنید.

برخی از کارهایی که می‌تواند به شما کمک کند، شامل این موارد است:

منظم کردن برنامه خواب: حتی الامکان ساعت مشخصی را برای رفتن به رختخواب در نظر بگیرید. سعی کنید تا حداقل یک ساعت قبل از خواب از وسایل الکترونیکی استفاده نکنید.

ورزش صبحگاهی: ورزش‌های هوازی، پیاده روی و فعالیت هنگام صبح می‌تواند به شما کمک کند تا در طول شب آرامش بیشتری داشته باشید. قرار گرفتن در معرض نور خورشید را جدی بگیرید و از انرژی آن غافل نشوید.

نقش ورزش در بهداشت خواب

توجه به رژیم غذایی: مصرف برخی از مواد غذایی خاص به خصوص در ساعت‌های قبل از خواب می‌تواند از موانع بهداشت خواب شما باشد. ادویه‌ها، غذاهای چرب و سرخ شده، کافئین و الکل از جمله این موارد است.

کاهش چرت روزانه: بهتر است در طول روز بیش از حد نخوابید. یک چرت ۲۰ دقیقه‌ای در طول روز به عملکرد بهتر شما کمک می‌کند، در حالی که خوابیدن بیش از حد در روز باعث افت کیفیت خواب شبانه می‌شود.

اهمیت اتاق خواب: در کنار این موارد بهتر است چیدمان اتاق خواب به شکلی باشد که مایه آرامش شما شود. تنظیم نور و دمای اتاق بسیار مهم است. اگر رنگ‌هایی که در اتاق به کار می‌رود، ملایم باشد، احساس بهتری خواهید داشت.

سخن آخر

اصول بهداشت خواب یک مسئله جدی است. به عبارت بهتر اگر می‌خواهید در طول روز احساس نشاط و انرژی بیشتری داشته باشید، لازم است که اهمیت بهداشت و سلامت خواب خود را جدی بگیرید. برای جلوگیری از عوارض کم خوابی، بهتر است عوامل مزاحم خواب را شناسایی کرده و آن‌ها را برطرف کنید. وجود یک مشاوره و روانشناس در چنین شرایطی به شما کمک خواهد کرد.

نویسنده: دکتر دلارام ظفرقندی کارشناس ارشد روان‌شناسی بالینی

مطالب مرتبط