کلسترول خوب و کلسترول بد؛ آشنایی با علائم و درمان آن

 کلسترول خوب و کلسترول بد؛ آشنایی با علائم و درمان آن

کلسترول خوب و کلسترول بد؛ آشنایی با علائم و درمان آن

تفاوت میان کلسترول خوب و کلسترول بد چیست؟ ممکن است این سوال ذهن شما را درگیر کرده باشد. اینکه آیا کلسترول خوب هم می‌تواند برای بدن مضر باشد یا برای کاهش و کنترل آن چه باید کرد؟ پیش از هر چیز باید با مفهوم آن آشنا شوید.

کلسترول چیست؟

کلسترول برای عملکرد بدن به شکل طبیعی ضروری است. این یک ماده چربی به نام لیپید است که توسط کبد تولید می‌شود و بخشی از آن نیز توسط مواد غذایی وارد بدن می‌شوند. وجود کلسترول به اندازه کافی برای بدن ضروری است، چرا که در حفظ غشای سلولی و ساخت هورمون‌ها نقش مهمی ایفا می‌کند.

پروتئین‌ها مسئول حمل کلسترول در رگ‌های خونی هستند، ترکیب این دو ماده باعث تشکیل لیپوپروتئین می‌شود که شامل دو نوع کم چگال و پرچگال هستند:

کلسترول خوب: کاری که لیپوپروتئین پرچگال (HDL) انجام می‌دهد این است که کلسترول‌ها را از سلول‌ها گرفته و آن را به کبد باز می‌گرداند. در این قسمت بدن پس از تجزیه، مواد زائد از بدن خارج می‌شود. بالا بودن سطح کلسترول خوب برای بدن مفید است.

کلسترول بد: لیپوپروتئین کم چگال (LDL) کلسترول را به سمت سلول‌هایی که به آن نیاز دارند، حمل می‌کند. افزایش کلسترول خون نسبت به نیاز سلول‌ها، باعث رسوب آن‌ها در سرخرگ می‌شود. کلسترول بد باعث بیماری مربوط به سرخرگ‌ها می‌شود.

اهمیت کلسترول خوب برای بدن

چگالی کلسترول خوب نسبت به انواع دیگر آن بیشتر است، زیرا دیواره‌ای از لیپوپروتئین در اطراف هسته (HDL) تشکیل شده است. متعادل سازی کلسترول نرمال در بدن باعث کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی می‌شود.

– وجود HDL باعث حذف کلسترول بد از بدن می‌شود.

– کلسترول خوب، به انتقال LDL به کبد موجب پالایش و خروج آن از بدن می‌شود.

– کلسترول HDL در حفاظت از دیواره‌های داخلی عروق خون کمک کرده و از آسیب دیدن آن‌ها جلوگیری می‌کند.

چرا کلسترول بد مضر است؟

همانطور که به آن اشاره کردیم، رسوب LDL در خون باعث گرفتگی و تنگ شدن سرخرگ‌ها یا تصلب شرایین می‌شود. از این رو لازم است که میزان کلسترول خون کنترل شود تا از حد مجاز بیشتر نشود.

علائم خاموش کلسترول بد

علائم دقیقی برای تشخیص کلسترول بالا در بدن وجود ندارد و بسیاری از افراد پس از حوادث اورژانسی متوجه آن می‌شوند. یکی از عوارض کلسترول بد در عروق، حمله قلبی و یا سکته مغزی است. زمانی که رسوب کلسترول در بدن باعث تشکیل پلاک در سرخرگ شود، این موارد رخ می‌دهد.

یکی از راه‌های تشخیص بالا بودن کلسترول، آزمایش خون است.

انجام تست ژنتیک نیز مشخص می‌کند که چه افرادی مستعد ابتلا به آن هستند. در سندرم‌های خانوادگی (هایپرکلسترولمی فامیلی) و ژن‌هایی که فرزندان از والدین به ارث برده‌اند، احتمال ابتلا به کلسترول بالا بیشتر است.

کلسترول بد

عوامل موثر در افزایش کلسترول

با شناسایی عوامل موثر در بالا رفتن کلسترول، می‌توانید از بیماری‌هایی مثل حمله قلبی و سکته مغزی جلوگیری کنید.

سابقه خانوادگی: سابقه خانوادگی بیماری‌های قلبی، سکته مغزی و یا عارضه‌های ناشی از کلسترول از عوامل موثر در ابتلا به کلسترول بالا هستند.

سن: افزایش سن می‌تواند باعث گرفتگی سرخرگ‌ها شود.

جنسیت: حمله قلبی در مردان شایع‌تر از زنان است.

سبک زندگی تان را در دست بگیرید

رژیم غذایی: عادات اشتباه در رژیم غذایی باعث بالا رفتن کلسترول خون می‌شود. برای کنترل تغذیه خود از کف دستتان استفاده کنید. به عنوان مثال اگر قرار است یک واحد میوه گوشت مصرف کنید، می‌توانید به اندازه کف دست خود بردارید.

مصرف میوه و سبزیجات تازه که شامل آنتی اکسیدان هستند نیز برای متعادل کردن کلسترول مفید است. با کاهش مصرف غذاهای چرب، می‌توانید فشار خون خود را کنترل کنید.

مغزیجات، مصرف ماهی و چربی‌های غیراشباع شده از دیگر موادی هستند که می‌توانند به شما کمک کنند.

ورزش: بی تحرکی و عدم فعالیت باعث افزایش کلسترول خون می‌شود.

افزایش وزن: کسانی که اضافه وزن دارند، با افزایش کلسترول LDL و تری گلیسیرید و کاهش کلسترول خوب مواجه هستند. تناسب وزن برای کاهش احتمال بیماری‌های قلبی بسیار مهم است.

مصرف دخانیات: آکرولئین یک ماده شیمیایی در دخانیاتی مثل سیگار است که مانع از انتقال کلسترول خوب به کبد می‌شود. افزایش این ماده در خون موجب تصلب شرایین خواهد شد.

افزایش کلسترول با بیماری زمینه‌ای

دیابت و فشار خون بالا باعث بالا رفتن کلسترول می‌شود. از دیگر بیماری‌هایی که ممکن است باعث کلسترول بد شود شامل این موارد است:

  • بیماری کلیوی
  • اختلالات کبد
  • تیروئید کم کارک

در صورتی که با هر یک از این بیماری‌ها درگیر هستید، بهتر است از یک پزشک متخصص قلب و عروق خوب کمک بگیرید.

خطرات کلسترول بد را جدی بگیرید

از مهم‌ترین عوارض کلسترول بد در بدن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد. در صورتی که در خانواده خود سابقه کلسترول بالا دارید، نیاز است که به یک متخصص قلب و عروق خوب در اصفهان مراجعه کنید تا در صورت نیاز برای انجام آزمایش خون و کاهش کلسترول اقدامات لازم را انجام دهید.

اختلالات عروق کرونر قلبی

بارزترین علائم بیماری قلبی که ممکن است در اثر افزایش کلسترول به وجود بیاید، این موارد هستند:

  • احساس درد در قفسه سینه
  • حالت تهوع
  • خستگی بیش از حد
  • احساس سرما در دست و پا
  • بی حسی دست‌ها و پاها
  • گردن درد، درد در ناحیه فک، قسمت بالایی شکم و کمر

عوارض کلسترول بد

سکته مغزی

تشکیل پلاک در رگ‌های خونی در اثر افزایش کلسترول باعث اختلال در خون رسانی به مغز و در نتیجه سکته مغزی می‌شود. مهم‌ترین علائم این وضعیت اورژانسی موارد زیر است:

  • به هم خوردن ناگهانی تعادل فرد
  • سرگیجه شدید و ناگهانی
  • از دست رفتن تقارن چهره (افتادگی ناگهانی پلک و یا آویزان شدن دهان در یک طرف صورت)
  • منقطع و نامفهوم صحبت کردن
  • دوبینی، تاری دید و سیاه شدن دید
  • بروز سردرد به شکل شدید و ناگهانی
  • عدم توانایی در حرکت

حملات قلبی

گرفتگی سرخرگ‌ها در اثر وجود پلاک، باعث آترواسکلروز و تصلب شرایین می‌شود. این روند علائم خاصی ندارد و تنها زمانی که بخشی از پلاک در رگ‌های خونی جدا شده و لخته خونی تشکیل شود، حمله قلبی رخ می‌دهد، زیرا در این شرایط جریان خون به درستی قادر به انتقال اکسیژن و مواد مغذی به قلب نیست.

علائم این بیماری عبارت است از:

  • تنفس سخت
  • سرگیجه
  • مضطرب بودن
  • خستگی زیاد
  • سوزش سر دل
  • حالت تهوع
  • تیر کشیدن قفسه سینه و بازو
  • احساس سفتی، فشرده شدن و درد در قفسه سینه

حمله قلبی از وضعیت‌های اورژانسی است که نیاز به مراجعه سریع به بیمارستان دارد تا برای درمان اقدامات لازم انجام شود.

بیماری شریانی محیطی

تشکیل پلاک در دیواره شریان‌ها باعث بروز بیماری شریانی محیطی می‌شود. وجود این پلاک‌ها باعث انسداد جریان خون به سمت کلیه‌ها، معده، پاها و بازوها می‌شود. علائم آن به این صورت است:

  • احساس درد و خستگی
  • گرفتگی عضلات
  • احساس درد و ناراحتی در پا

پس از این علائم اولین ممکن است فرد در اثر کاهش فشار خون با موارد زیر مواجه شود:

  • کاهش وزن، رنگ پریدگی
  • براق شدن پوست پا
  • ابتلا به قانقاریا
  • کند شدن روند بهبود زخم
  • طولانی شدن درد پا
  • گرفتگی عضلات و سوزش انگشتان پا
  • تغییر رنگ انگشتان پا به آبی
  • سرد شدن بخش انتهایی پا

مشاهده این علائم به شما می‌گوید که لازم است تحت نظر بهترین پزشک متخصص قلب و عروق قرار بگیرید تا در صورت نیاز برای درمان، روند آن را آغاز کنید.

مبارزه با افزایش کلسترول خون

درمان کلسترول بالا و کنترل آن بیش از هر چیز به خود شما بستگی دارد. معمولا توصیه می‌شود افرادی که بیش از ۲۰ سال سن دارند، هر ۴ سال یکبار با انجام آزمایش خون سطح کلسترول خون خود را کنترل کنند.

علاوه بر آن کسانی که سابقه خانوادگی ناشی از مشکلات LDL و یا حمله قلبی دارند، بهتر است که در بازه‌های زمانی کوتاه برای انجام آزمایش سطح کلسترول خون اقدام کنند.

اصلاح سبک زندگی و تنظیم رژیم غذایی، ورزش و فعالیت‌های فیزیکی از دیگر اقداماتی است که به تنظیم کلسترول خون کمک می‌کند.

میزان متعادل کلسترول در بدن

سطح متعادل و نرمال کلسترول معمولا به این صورت است:

– سطح LDL: کمتر از ۱۰۰ میلی گرم در دسی لیتر؛

– سطح HDL: حدود ۶۰ میلی گرم در دسی لیتر یا بیشتر؛

– تری گلیسرید: پایین‌تر از ۱۵۰ میلی گرم در دسی لیتر.

کسانی که مجموع کلسترول خون آن‌ها بین ۲۰۰ تا ۲۳۹ میلی گرم در دسی لیتر باشد، لب مرز هستند و لازم است فرایند پیشگیری و درمان را آغاز کنند. از طرفی کسانی که بالاتر از ۲۴۰ میلی گرم در دسی لیتر هستند، سطح کلسترول بد بالایی دارند.

کلسترول LDL بین ۱۳۰ تا ۱۵۹ لب مرزی و بالاتر از ۱۶۰ میلی گرم نشان از بالا بودن میزان آن دارد.

از طرفی کسانی که سطح HDL آن‌ها از ۴۰ میلی گرم پایین‌تر است، میزان کلسترول در بدنشان پایین است.

نویسنده: دکتر محمد بیدمشکی

مطالب مرتبط

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *